Kategorie Prawa Jazdy

KATEGORIE PRAW JAZDY I WARUNKI ICH UZYSKANIA

W dzisiejszych czasach ilość wydanych praw jazdy można porównać do ilości dowodów osobistych. Stało się ono dokumentem niemal niezbędnym dla każdego dorosłego człowieka. Dla niektórych jest ono potrzebne dla wygody żeby nie być uzależnionym od komunikacji miejskiej, taksówek czy pociągów, a dla innych jest narzędziem pracy. W niniejszym dziale przedstawiamy kategorie praw jazdy oraz warunki ich uzyskania. Zanim przejdziemy dalej warto wiedzieć, że rząd pracuje cały czas nad ustawą o kierujących pojazdami także niektóre z zasad z pewnością się zmienią.

Najwcześniejszym momentem na rozpoczęcie szkolenia na prawo jazdy są 3 miesiące przed osiągnięciem wieku upoważniającego do uzyskania prawa jazdy. Dotyczy to zarówno prawa jazdy na pojazdy silnikowe jak i na tramwaje. Nieco inną sytuację mają uczniowie, którzy w swoich szkołach mają w programie nauczania szkolenie na prawo jazdy. Oni mogą rozpocząć naukę już 12 miesięcy przed osiągnięciem wymaganego w ustawie wieku. Egzamin na prawo jazdy można zdawać już dzień po osiągnięciu minimalnego wieku określonego przepisami.

Aby otrzymać prawo jazdy kandydat musi spełnić następujące warunki:

a. osiągnąć wiek wymagany dla kategorii, którą chce uzyskać;

b. w przypadku gdy są wymagane, przedstawić orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania;

c. przejść odpowiednie szkolenie;

d. uzyskać pozytywną ocenę na państwowym egzaminie.
Dodatkowym warunkiem jest przebywanie na terytorium Polski minimum połowę roku lub przedstawienie zaświadczenia z uczelni z informacją, że studiuje od minimum 6 miesięcy. Jest to warunek wymagany od obcokrajowców, którzy chcą zdać egzamin z prawa jazdy w Polsce.

Kategoria A – kierowcy posiadający tą kategorię mogą poruszać się po drogach na motocyklu bez i z przyczepą pod warunkiem, że przyczepa nie przekracza wagi motocykla oraz nie jest cięższa niż 100 kg. Aby móc uzyskać prawo jazdy kategorii A należy mieć ukończone 18 lat.

Z kategorii A została wydzielona podkategoria A1, która przyznawana jest na prowadzenie motocykli o małej mocy i niskiej pojemności.

Kategoria A1 to pojemność skokowa silnika nieprzekraczająca 125 cm3 i moc do 11kW. Aby uzyskać prawo jazdy kategorii A1 wystarczy mieć 16 lat pod warunkiem, że otrzyma się pisemną zgodę rodziców lub opiekunów prawnych.

 Kategoria B uprawnia jej posiadacza do:

  • Kierowania pojazdem samochodowym o całkowitej masie do 3,5 tony (poza motocyklem i autobusem)
  • Kierowania pojazdem samochodowym całkowitej masie ponad 3,5 tony z przyczepą o masie nie większej niż masa pojazdu z zachowaniem warunku o nie przekroczeniu ponad 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej obu tych pojazdów
  • Kierowania ciągnika rolniczego (np. traktora) lub pojazdu wolnobieżnego

W przypadku ciągnięcia przyczepy lekkiej bez hamulców kierowca z kategorią B może prowadzić zespół pojazdów o maksymalnej masie całkowitej 4250 kg. Dodatkowo masa całkowita przyczepy nie może przekraczać połowy masy całkowitej pojazdu, który ją ciągnie. Dla przykładu pojazd o masie 1 tony i ładowności 2 t posiada całkowitą masę na poziomie 3 t, a co za tym idzie posiadając kategorię B można prowadzić ten pojazd z przyczepą o maksymalnej masie 1,0 t.  Tym samym zostały zachowane wszystkie warunki czyli masa przyczepy nie przekracza połowy masy całkowitej pojazdu ciągnącego, całkowita masa obu pojazdów nie przekracza 4,25 t oraz masa całkowita przyczepy jest nie większa niż masa własna pojazdu, który ją ciągnie. Gdy przyczepa jest zaliczana do kategorii lekkich (do 750 kg) i posiada hamulec bezwładnościowy to należy przestrzegać zasady, która mówi, że masa całkowita pojazdu ciągnącego nie może być mniejsza niż 1,33 masy całkowitej przyczepy. Jeśli jednak dopuszczalna masa całkowita przyczepy jest większa niż 750 kg (tak jak w naszym przykładzie) wtedy sprawy mają się nieco inaczej i dopuszczalna masa całkowita zależy od hamulca w jaki przyczepa jest wyposażona. Gdy jest to hamulec bezwładnościowy wtedy masa przyczepy może być większa niż masa pojazdu ciągnącego jednak nie więcej niż 1,33 dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Przykładowo gdy masa pojazdu wynosi przynajmniej 1500 kg, ładowność 500 kg to dopuszczalna masa całkowita przyczepy wyniesie 1,5 t. Całościowo dopuszczalna masa wyniesie 3,5 tony. W przypadku hamulca uruchamianego przez kierowcę dopuszczalna masa całkowita przyczepy może przekroczyć masę pojazdu ciągnącego. Warunkiem jest tutaj nie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 3,5 t przez oba pojazdy razem.

Prawo jazdy kategorii B uprawnia również do prowadzenia ciągnika rolniczego tj. pojazdu przeznaczonego wyłącznie do wykonywania prac na roli, w lesie lub ogrodzie. Ta kategoria umożliwia również prowadzenie pojazdów wolnobieżnych tj. takich, których specyfikacja techniczna nie pozwala na przekroczenie prędkości 25 km/h.

Kategoria B+E pozwala na kierowanie pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej do 3500 kg wraz z przyczepą, która z kolei nie może mieć całkowitej masy rzeczywistej większej niż rzeczywista masa całkowita pojazdu. Dodatkowo posiadając kategorię B+E można prowadzić ciągnik rolniczy z przyczepą oraz pojazd wolnobieżny z przyczepą z tym, że liczba pojazdów nie może być większa niż 3.

Posiadając prawo jazdy kategorii B i C+E albo B i D+E uprawnia do prowadzenia pojazdów wynikających z kategorii B+E.

Osobę posiadającą prawo jazdy kategorii B+E ciągnącą przyczepę lekką obowiązują te same zasady co osobę posiadającą prawo jazdy kategorii B. Jeśli dopuszczalna masa całkowita przyczepy przekracza 750 kg i jest wyposażona w hamulec najazdowy wtedy obowiązuje zasada, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu musi stanowić przynajmniej 1,33 dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy (tak jak w przypadku kategorii B). Dla przykładu pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony może ciągnąć przyczepę o masie 2650 kg.

Jeśli hamulec przyczepy uruchamiany jest przez kierowcę wtedy nie ma żadnych ograniczeń jeśli chodzi o dopuszczalną moc przyczepy. To znaczy, że masa całkowita pojazdu może być niższa od dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy, ale rzeczywista masa całkowita przyczepy nie może być większa od rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.

Przyczepa, którą ciągnie samochód nie może mieć dopuszczalnej masy całkowitej większej niż:

  • wartość znamionowa urządzenia sprzęgającego,
  • dopuszczalna masa całkowita samochodu,
  • maksymalna masa określona dla samochodu przez producenta,
  • 3,5 tony poza samochodami terenowymi, w przypadku których masa całkowita może zostać zwiększona do 150% wartości znamionowej urządzenia sprzęgającego

Samochód osobowy nie może ciągnąć przyczepy bez hamulca o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej:

  • Maksymalną masę przyczepy określonej przez producenta lub 50% dopuszczalnej masy całkowitej samochodu;
  • 750 kg.

Kategoria B1 uprawnia kierowcę do poruszania się trój lub czterokołowym samochodem o masie nieprzekraczającej 550 kg oprócz motocykla. Aby uzyskać tą kategorię prawa jazdy należy mieć ukończone 16 lat. Jeśli kandydat w dniu egzaminu nie uzyskał wymaganego wieku musi przedłożyć pisemną zgodę rodziców lub opiekunów prawnych. Posiadając kategorię B1 można prowadzić pojazd wraz z lekką przyczepą tj nieprzekraczającą wagi 750 kg.

Kategoria C daje prawo kierowania pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 tony wyłączając autobus oraz ciągnik rolniczy i pojazd wolnobieżny. Aby uzyskać kategorię C prawa jazdy kandydat musi mieć ukończone 18 lat oraz posiadać już kategorię B.

Kategoria C+E pozwala jej posiadaczowi na kierowanie pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej większej niż 3,5 tony wraz z przyczepą. Kierowca posiadający kategorię B i C+E ma jest uprawiony również do kierowania pojazdami przewidzianymi w kategorii B+E. Identyczna sytuacja ma miejsce w przypadku posiadania kategorii C+E i D, które to uprawniają do kierowania pojazdami z kategorii D+E. Przyczepa, którą ciągnie samochód nie może mieć większej dopuszczalnej masy całkowitej niż 3,5 tony oraz nie może przekraczać całkowitej dopuszczalnej masy samochodu, który ją ciągnie powiększonej o 40%. Aby ubiegać się o kategorię C+E należy mieć kategorię C.

Kategoria C1 pozwala na kierowanie samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej większej niż 3,5 tony i nie większej niż 7,5 ton oprócz autobusu, ciągnika rolniczego i pojazdu wolnobieżnego. Dodatkowo upoważnia do poruszania się zespołem pojazdów nieprzekraczających dopuszczalną masą całkowitą nieprzekraczającą 12 ton. Zespół pojazdów musi się składać z samochodu opisanego w kategorii C1 oraz przyczepy, której dopuszczalna masa całkowita nie przekracza masy własnej samochodu, który ją ciągnie. Aby uzyskać prawo jazdy kategorii C1 należy mieć ukończone 18 lat oraz należy posiadać prawo jazdy kategorii B.

Kategoria D to kategoria dla kierowców autobusów, ciągników rolniczych oraz pojazdów wolnobieżnych. Aby móc przystąpić do egzaminu na prawo jazdy kategorii D należy skończyć 21 lat oraz zdobyć kategorię B. Kierowca, który posiada prawo jazdy kategorii B i D+E ma też uprawnienia przypisane do kategorii B+E. Aby żołnierz zasadniczej służby wojskowej mógł uzyskać prawo jazdy kategorii D+E musi mieć prawo jazdy kategorii B oraz ukończone 19 lat.

Kategoria D+E daje prawo do prowadzenia autobusu wraz z przyczepą. Posiadacz kategorii C+E i D może również prowadzić autobus z przyczepą, ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny z jedną lub kilkoma przyczepami.

Kategoria D1 prawa jazdy przeznaczona jest dla kierowców autobusów prowadzących pojazdy mogące zabrać nie więcej niż 17 osób wraz z kierowcą. Poza tym upoważnia do jazdy ciągnikiem rolniczym i pojazdem wolnobieżnym. Kierowca z kategorią D1 może również prowadzić autobus z lekką przyczepą z tym, że autobus nie może zabierać na pokład więcej niż 17 osób. Do uzyskania kategorii D1 należy mieć ukończone 21 lat chyba, że o dokument stara się żołnierz zasadniczej służby wojskowej wtedy wystarczy 19 lat oraz prawo jazdy kategorii B.

Kategoria D1+E pozwala na prowadzenie zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 12 ton. Zespół taki może się składać z pojazdu właściwego dla kategorii D1 oraz przyczepy, której dopuszczalna masa całkowita jest nie większa niż masa własna pojazdu ciągnącego. Posiadając tą kategorię można również prowadzić ciągnik rolniczy z przyczepą oraz pojazd wolnobieżny z przyczepą. Aby zdobyć prawo jazdy kategorii D1+E należy posiadać kategorię D1.

Ostatnią kategorią jest Kategoria T, która umożliwia kierowanie ciągnika rolniczego z przyczepą lub pojazdu wolnobieżnego z przyczepą. Aby uzyskać tą kategorię należy mieć ukończone przynajmniej 16 lat oraz mieć pisemną zgodę rodziców lub opiekunów prawnych.

Każde prawo jazdy za wyjątkiem kategorii T jest dokumentem, który pozwala na prowadzenie określonego pojazdu na całym świecie, chyba, że któreś z państw wymaga od kierowcy międzynarodowego prawa jazdy. Można je uzyskać u starosty za odpowiednią opłatą. Wydawane jest na podstawie polskiego prawa jazdy, a jego ważność trwa 3 lata z tym że nie może być dłuższa niż ważność krajowego prawa jazdy.